1. Sinfony
Instrumentaal – Opening Deel I
De Sinfony opent Messiah met een plechtig en statig instrumentaal tableau. Handel kiest hier voor de vorm van een Franse ouverture: een majestueus langzaam deel met puntige ritmiek, gevolgd door een sneller fugatisch middendeel.
- Het langzame openingsdeel heeft een koninklijke waardigheid, alsof het gordijn opengaat voor een groot drama. De zware akkoorden en de strenge ritmiek scheppen een sfeer van verwachting.
- In het snelle deel ontvouwt zich een levendige fuga waarin de strijkers elkaar in beweging zetten. De muziek krijgt een energieke, bijna dringende puls — een vooruitwijzing naar de komst van het Licht die in de volgende delen wordt bezongen.
De Sinfony is daarmee zowel een ceremoniële opening als een muzikaal fundament: Handel zet de toon voor een werk dat zowel contemplatief als groots is.
2. “Let All the Angels of God Worship Him”
Koor – Deel I
Dit koor behoort tot het kerstgedeelte van Messiah, waarin de komst van Christus wordt bezongen. De tekst uit Hebreeën 1:6 benadrukt zijn goddelijke status: zelfs de engelen buigen voor Hem.
Handel zet deze gedachte om in een lichtvoetige, sprankelende koorbeweging in 3/8-maat. De stemmen volgen elkaar in korte, energieke motieven die voortdurend opstijgen, alsof de muziek zelf omhoog zweeft. De imitatie tussen de stemmen geeft het geheel een bijna dansende helderheid. Het resultaat is een stralende lofzang vol beweging en hemelse glans.
3. “The Lord Gave the Word”
Koor – Deel II
In het midden van het paasgedeelte klinkt dit korte maar krachtige koor, gebaseerd op Psalm 68:11. Het verwoordt de kracht van Gods woord en de verspreiding van de blijde boodschap door “great was the company of the preachers”.
De muziek opent met een majestueus unisono van het hele koor — één stem die het goddelijke woord verkondigt. Daarna ontvouwt zich een levendige imitatie tussen de stemmen, bijna militair in energie. De snelle ritmiek en de heldere articulatie geven het koor een onweerstaanbare voortstuwende kracht. Het is een compacte explosie van overtuiging en triomf.
4. “Amen”
Koor – Slotkoor van Deel III
Het “Amen”-koor vormt de monumentale afsluiting van Messiah. Na de grote verlossingsboodschap van het slotdeel volgt hier een plechtige, muzikale bevestiging: een eeuwig “zo zij het”.
Handel begint met een eenvoudige inzet van de bassen, waarna de andere stemmen in canon volgen. Deze ingetogen opening groeit uit tot een groots contrapuntisch bouwwerk: een fuga die helder, transparant en toch majestueus is. De muziek stijgt langzaam naar een breed uitgesponnen climax, waarin de lange, stralende akkoorden het werk in serene glorie afsluiten. Het is een van de meest indrukwekkende koorsloten uit de barok.
5. Toegift: “Hallelujah”
Koor – Einde Deel II
Hoewel het in het oratorium zelf het einde van Deel II markeert, wordt het “Hallelujah”-koor wereldwijd als zelfstandig hoogtepunt uitgevoerd — en vaak als toegift. De tekst is een jubelende proclamatie van Gods heerschappij en Christus’ overwinning.
Handel combineert majestueuze homofonie met energieke polyfonie. De trompetten en pauken geven het geheel een koninklijke glans. De tekst wordt muzikaal geschilderd:
- “For the Lord God omnipotent reigneth” klinkt statig en krachtig.
- “And He shall reign for ever and ever” krijgt een eindeloze, voortstuwende beweging.
- De herhaalde “King of Kings” en “Lord of Lords” stijgen telkens hoger, alsof de muziek zelf een troon bestijgt.
De slotclimax is overweldigend en laat het publiek vaak instinctief rechtstaan — een traditie die teruggaat tot de 18e eeuw.